భారత చరిత్రలో రైతు ... ఇర్ఫాన్‌ హబీబ్‌ ...తెలుగు అనువాదం : హనుమంతరెడ్డి (హెచ్‌ఆర్‌కె) ...

భారత చరిత్రలో రైతు
- ఇర్ఫాన్‌ హబీబ్‌

మానవ జాతి పరిణామక్రమంలో రైతాంగం చాలా విశిష్టమైన పాత్ర నిర్వహించింది. భవిష్యత్తులో మరింత గొప్ప పాత్ర నిర్వహించాల్సి వుంది. గత శతాబ్ద కాలంగా ప్రపంచాన్ని కుదిపివేసిన పలు సంఘటనలే దీనికి తార్కాణం అంటారు ఇర్ఫాన్‌ హబీబ్‌.

భారత దేశ చరిత్రలో ఇప్పటి వరకూ శిఖరాగ్ర సదృశమైన సంఘటనలన్నిటికీ రైతాంగమే కేంద్ర స్థానం. నాటి, నేటి పలు తీవ్ర సమస్యలు సారాంశంలో రైతాంగ సమస్యలే.

భారత దేశ చరిత్రలో రైతు ఎలా ఆవిర్భవించాడు?
ఏయే దారులగుండా అతడి ప్రయాణం సాగింది?
కులాలు ఏవిధంగా ఏర్పడ్డాయి?
చరిత్రలో ఎలాంటి పాత్ర నిర్వహించాయి?
అస్పృశ్యులనే వారి పుట్టు పూర్వోత్తరాలేమిటి?
ఐరోపా రైతు పరిణామానికీ మన దేశ రైతుకూ తేడా ఏమిటి?
మన దేశంలో రైతాంగం ఎందువల్ల సంఘటితం కాలేకపోయింది?
మొదలైన ప్రశ్నలవైపు దృష్టి సారింపజేసి, ఆలోచింపజేసే చారిత్రక విశ్లేషణే ఈ వ్యాసం.

మార్క్సిస్టు చరిత్రకారుడిగా సుప్రసిద్ధులైన ఇర్పాన్‌ హబీబ్‌ మొన్నటి వరకూ అ లీఘర్‌ ముస్లిం యూనివర్సిటీ సెంటర్‌ ఫర్‌ అడ్వాన్స్‌డ్‌ స్టడీస్‌ ఇన్‌ హిస్టరీ లో ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేశారు.

''అగ్రేరియన్‌ సిస్టమ్‌ ఆఫ్‌ మొఘల్‌ ఎంపైర్‌'' (1982) వంటి పుస్తకాలను వెలువరించడమే కాక కేంబ్రిడ్జి ఎకనామిక్‌ హిస్టరీ ఆఫ్‌ ఇండియా, వాల్యూం -1'' (1982)కు జాయింట్‌ ఎడిటర్‌గా పనిచేశారు. ఆయన రాసిన పలు వ్యాసాలు ''ఎస్సేస్‌ ఇన్‌ ఇండియన్‌ హిస్టరీ'' (1999) అనే పుస్తకంగా వెలువడ్డాయి.

ఈ పుస్తక అనువాదకులైన హనుమంతరెడ్డి (హెచ్‌ఆర్‌కె) తెలుగు పాఠకులకు కవిగా, రచయితగా, పత్రికా విలేఖరిగా సుపరిచితులు. స్వయంగా అనేక రచనలు చేయడంతో పాటు ఎన్నో ఇతర పుస్తకాలను తెలుగులోకి అనువదించారు.

భారత చరిత్రలో రైతు
-ఇర్ఫాన్‌ హబీబ్‌

ఆంగ్లమూలం: The Peasant in Indian History, Presidential Address, Indian History Congress, Kurukshetra 1982, Published in Social Scientist Vol. II.

తెలుగు అనువాదం: హనుమంతరెడ్డి

ప్రథమ ముద్రణ: 1985
ద్వితీయ ముద్రణ: 2000

32 పేజీలు, వెల: రూ.9

…………………….

అమ్ముడుపోతున్న వ్యవసాయం ... బలిపీఠంపై భారత ఆహార భద్రత ...దేవీందర్‌ శర్మ ...

అమ్ముడుపోతున్న వ్యవసాయం
బలిపీఠంపై భారత ఆహార భద్రత
- దేవీందర్‌ శర్మ ...


ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ తాలూకు వ్యవసాయ ఒప్పందం నేపథ్యంలో మన దేశం యాభైఏళ్లపాటు చెమటోడ్చి సాధించుకున్న ఆహార భద్రతనూ, స్వయం సమృద్ధినీ స్వేచ్ఛా వాణిజ్యం ఏవిధంగా ధ్వంసం చేయబోతోందో వివరిస్తుందీ వ్యాసం.

ప్రస్తుతం మన వ్యవసాయ విధానం ఒక అగమ్యగోచర స్థితిలో వుంది. హరిత విప్లవం తన ఊపును కోల్పోవడం వల్ల పంట దిగుబడులు స్తంభించడమేకాక తగ్గుముఖం పడుతున్నాయి. పెరుగుతున్న జనాభాకి అనుగుణంగా ఆహారోత్పత్తి పెరగక పోవడానికి నేడు దేశంలో కొనసాగుతున్న నిరాశాజనకమైన ఆర్థిక విధానాలే కారణం.

సాంద్ర వ్యవసాయంలో ఉత్పన్నమయ్యే సమస్యలను సరళీకృత విధానాలు తీవ్రం చేశాయి. వ్యవసాయ విధానాల ప్రధాన దృష్టి ఆగ్రోప్రాసెసింగ్‌, విదేశీ పెట్టుబడులు, ఎగుమతులు మొదలైనవాటి మీదకు మళ్లడంతో వ్యవసాయ ఉత్పత్తికీ-ఆహారం అందుబాటుకీ మధ్య వుండే అవినాభావ సంబంధం అ లక్ష్యానికి గురైంది.

ఒకవైపు దేశంలో ఆకలి దప్పులు పెరిగిపోతోంటే మరోవైపు అనేక సారవంతమైన నేలల్లో పండిన ఆహార ధాన్యాలను, మాంసకత్తులను ప్రజల ఆకలిని తీర్చేందుకు కాకుండా విదేశీ మార్కెట్ల కోసం పనికొచ్చే చిరుతిండ్లు, మద్యపానం వంటి వాటి తయారీకి ఉపయోగిస్తున్నారు.

వ్యవసాయం పారిశ్రామికీకరణ చెందుతున్న కొద్దీ చిన్న సన్నకారు రైతులు తమ భూముల్ని కోల్పోతున్నారు. భూమిలేని రైతు కూలీలుగా, పట్టణ ప్రాంతపు నిరుపేదలుగా మారిపోతున్నారు. ప్రత్యేకించి మెట్ట ప్రాంత వ్యవసాయ ఖర్చులు విపరీతంగా పెరిగిపోతున్నాయి. ఎరువులూ పురుగుమందుల విషవలయంలో రైతులు విలవిలాడుతున్నారు. దీనికి తో'డు గిట్టుబాటు ధరలు రాక అప్పుల ఊబిలో కూరుకుపోతున్నారు. అనేకమంది ఆత్మహత్యలకు పాల్పడుతున్నారు.

వాణిజ్యానికి సంబంధించిన మేధోపరమైన సంపద హక్కుల (టిఆర్‌ఐపిఎస్‌)పై ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ ఒప్పందం మన దేశ వ్యవసాయ ఉత్పత్తి వ్యవస్థను కొద్దిపాటి బహుళ జాతి సంస్థలు హైజాక్‌ చేయడానికి అవకాశం కల్పిస్తున్నది. భవిష్యత్‌ చిత్రపటం మరింత భీతిగొల్పుతున్నది.

ఈ పుస్తకంలోని అధ్యాయాలు:
1.స్వయం సమృద్ధివైపు 2. భారత వ్యవసాయానికి ప్రమాద ఘంటికలు 3.వ్యవసాయ ఒప్పందం. 4. తిండిగింజలకు బదులు గులాబీలు, 5. నూనెగింజల విప్లవాన్ని కాలదన్నడం 5. ఆహార అభద్రతకు అంకురార్పణ.



అమ్ముడుపోతున్న వ్యవసాయం
బలిపీఠంపై భారత ఆహార భద్రత
- దేవీందర్‌ శర్మ

ఆంగ్ల మూలం: Selling Out: The Cost of Free Trade for Food Security in India, Devider Sharma; The Ecological Foundation, New Delhi, 2000 CopyRight: 2000, UK Food Group

తెలుగు అనువాదం: ప్రభాకర్‌ మందార

పుస్తక సంపాదకుడు: యం. కోదండరామ్‌రెడ్డి
ప్రథమ ముద్రణ: డిసెంబర్‌ 2000
32 పేజీలు, వెల: రూ.12

..................

గడ్డి పరకతో విప్లవం ... మసనోబు ఫుకుఓకా ...

అన్ని వృత్తులలోకి వ్యవసాయం మహత్తరమయినది.
అందరికీ అన్నం పెట్టేవాడు రైతే అని మన నానుడి. అంటే అన్ని రంగాలకూ వ్యవసాయమే ఆధారం. సేద్యం నిలిచిపోయిన నాడు ఇంకేదీ పురోగమించలేదు. ...

ఈనాడు ఒకవైపు వినాశనం మరోవైపు మనుగడ వున్న కూడలిలోకి మానవాళి చేరుకొంది. ఇటువంటి విషమ పరిస్థితిలో ఎలా ఇరుక్కున్నాం అని ప్రశ్నించుకుంటే - ప్రకృతి నుంచి మనిషి చేజేతులా దూరం కావడమేనన్న సమాధానం ఒక్కటే మిగులుతుంది.

ఫుకుఓకా మాటల్లో చెప్పాలంటే ''మానవ ప్రాణం కేవలం తన శక్తి ద్వారా నిలబడటం లేదు. మానవులకు జన్మనిచ్చి, వాళ్ల ప్రాణాలను ప్రకృతే కాపాడుతోంది. ప్రకృతికీ మనిషికీ మధ్య వున్న సంంధం ఇది.''

జీవన ప్రదాయిని అయిన ఈ సబంధాన్నే మనం తెగ నరుక్కున్నాం. ఇదే సమస్యలన్నిటికీ మూలం. మానవాళి బట్టకట్టి, మనగలగాలంటే మన ఆలోచనల్లోనూ, ఆచరణల్లోనూ ఈ సంబంధాన్ని పునరుద్ధరించాలి. ఇంతకు మించి మరో మార్గం లేదు. తన ప్రకృతి వ్యవసాయ అనుభవాల గురించి విస్తృతంగా చర్చించిన ఈ పుస్తకంలో ఫుకుఓకా చెప్పదలచుకున్నది ఇదే.
.......

దక్షిణ జపానులోని షికోకు దీవులలోని ఓ చిన్న గ్రామంలో ఫుకుఓకా పుట్టాడు.

మైక్రో బయాలజీలో శిక్షణ పొంది పంట తెగుళ్ల నిపుణుడయ్యాడు. యోకోహామాలో కస్టమ్స్‌ ఇన్‌స్పెక్టర్‌గా ఉద్యోగంలో చేరేడు. జీవితం సాఫీగా, ఖుషీగా గడిచిపోతుందనుకొంటున్న సమయంలో ఎన్నో ప్రశ్నలు అతన్ని పీడించాయి. 25 ఏళ్ల ప్రాయంలో పొందిన అనుభవం అతని జీవితాన్ని మార్చివేసింది.
మానవ ప్రయత్నమంతా వృథా అని అతనికి బోధపడింది. చేస్తున్న ఉద్యోగాన్ని వదిలిపెట్టి సొంత ఊరుకు చేరాడు.

ఆధునిక వ్యవసాయాన్ని సవాలు చేస్తూ పొలాన్ని దున్నకుండా, ఎరువులూ, పురుగు మందులూ, కలుపునాశిని మందులూ వాడకుండా, యంత్రాలూ లేకుండా వ్యవసాయం చేయసాగాడు.
ప్రకృతిని సాధ్యమయినంతగా అనుసరిస్తూ ''ఏమీ చెయ్యనవరంలేని'' వ్యవసాయ విధానాన్ని రూపొందించాడు.

అతను అవలంభించిన పద్ధతుల వల్ల నేల ఏ ఏటి కాఏడు సారవంతం అవుతూ వచ్చింది. జపానులో మరే ప్రాంతానికీ తీసిపోని దిగుబడులు వచ్చాయి..

తన ఆ అనుభవసారాన్నంతా ఈ పుస్తకంలో నింపాడాయన.

ఆహార సంస్కృతి గురించీ, ప్రకృతి జీవనం గురించీ ఇందులో వివరించాడు.

ఇది 1975లో జపనీస్‌ భాషలో ప్రచురితమయ్యింది. 1976లో ఇంగ్లీషులోకి అనువాదమయ్యింది. ఆ తరువాత దేశ విదేశాల్లో ఎన్నో భాషల్లోకి అనువాదం అయ్యి, ఎన్నో ముద్రణలను పొందింది.

వ్యవసాయానికీ, జీవితానికీ, సంస్కృతికీ మధ్య విడదీయరాని సంబంధం వుందని ఫుకుఓకా విశ్వాసం.

ప్రకృతి వ్యవసాయం గురించి తెలుసుకోవాలని వున్న ప్రతి ఒక్కరూ చదవదగిన పుస్తకమిది.

రవీంద్రనాథ్‌ ఠాగూర్‌ స్థాపించిన విశ్వభారతి విశ్వవిద్యాలయం మసనోబు ఫుకుఓకాకు 1988లో ''దేశికోత్తమ'' బిరుదునిచ్చి గౌరవించింది. ఆ సందర్భంలో ఆయన హైదరాబాదు కూడా సందర్శించారు. వ్యవసాయం వ్యాపారం కాదు జీవిత విధానమన్న భారతీయ సంప్రదాయానికి జీవం పోసే పుస్తకమిది.




గడ్డి పరకతో విప్లవం
-మసనోబు ఫుకుఓకా
ఆంగ్ల మూలం: The One Straw Revolution, Originally published in Japanese as Shizen Noho Wara Ippon No Kakumei, translated into English and published by Other India Press, Goa, 1992.

తెలుగు: సురేష్‌, సంపత్‌

తెలుగులో మొదటి ముద్రణ: టింబక్టూ కలెక్టివ్‌, 1990
రెండవ ముద్రణ: హెచ్‌బిటి, 2001

199 పేజీలు, వెల: రూ.50
.....

ప్రతులకు వివరాలకు:
హైదరాబాద్‌ బుక్‌ ట్రస్ట్‌,
ప్లాట్‌ నెం.85, బాలాజీ నగర్‌, గుడి మల్కాపూర్‌,
హైదరాబాద్‌ - 500 067
ఫోన్‌ నెం.040-2352 1849
ఇ మెయిల్‌:
hyderabadbooktrust@gmail.com

.........

ఇట్లు ఒక రైతు ... గొర్రెపాటి నరేంద్రనాథ్‌ ...

స్వానుభవాలను స్వగతంలో చెబితే లేదా రాస్తే
ఏ విషయమైనా ఆసక్తికరంగా వుంటుంది.
మనసుకు హత్తుకుపోతుంది.

గొర్రెపాటి నరేంద్రనాథ్‌ రాసిన పుస్తకం ''ఇట్లు ఒక రైతు'' ఆద్యంతమూ ఆసక్తికరంగా వుంది.

పుస్తకం చదవడం ఆరంభిస్తే, అయిపోయేంతవరకు వదలిపెట్టడానికి బుద్ధి పుట్టదు.

నరేంద్రనాథ్‌ 'ఇట్లు ఒక రైతు' అని అన్నారు.
కానీ నిజానికి ఇది రైతులందరి గొడవే.
లక్షలాది మంది ఘోషను తన గొంతు ద్వారా వినిపించారు.

''సేద్యంలో నా గొడవ'' అని రాసుకున్నారు.
అయితే, సేద్యంతో పాటు అనేక ముఖ్యమైన సామాజిక, రాజకీయ, ఆర్థిక
అంశాలను ఈ పుస్తకంలో విశ్లేషించారు.

నగరంలో పుట్టి పెరిగినవాడూ, విద్యాధికుడూ అయిన యువకుడు పల్లెబాట పట్టాడంటే నిజంగా ఇది ఎంతో ఆదర్శవంతమైనది, స్ఫూర్తి దాయకమయినది.

స్వగ్రామంలో నరేంద్రనాథ్‌ గత ఇరవై ఏళ్లుగా సేద్యంలో ఎన్నో ప్రయోగాలు చేశారు.
తన చుట్టూ వున్న జనం, ముఖ్యంగా, పేద వర్గాల వారి అభ్యున్నతికి, సామాజిక మార్పు కోసం ఎంతో కృషి చేశారు.
ఈ అంశాలనన్నింటినీ ఆయన ఈ పుస్తకంలో వివరించారు.

రైతుల ఆత్మహత్యలు, నిర్వాసిత సమస్య, గిట్టుబాటు కాని సేద్యం, జలయజ్ఞం (ధన యజ్ఞం?), పేదలకు సాగుభూమి, రాష్ట్రాన్ని సారాంధ్రప్రదేశ్‌గా మార్చటం మొదలైన అంశాలన్నీ ఆయన్ను వేదనకు గురిచేస్తున్నాయి.
జనాన్ని నిరాశలో పడేస్తున్నాయి.
ఆ నిరాశను ఆశగా మార్చడానికి ఈ పుస్తకం దోహదపడుతుందని ఆశిద్దాం.

-ప్రొఫెసర్‌ కె. ఆర్‌. చౌదరి (ముందుమాట నుంచి)
....................................................


గొర్రెపాటి నరేంద్రనాథ్‌ కి వ్యవసాయన్నా, ప్రజా ఉద్యమాలన్నా ఎనలేని మక్కువ.
ప్రత్యామ్నాయ ప్రజా ఉద్యమాలకు ఊతమిచ్చే ''లోకాయన్‌'' అనే సంస్థతో కలసి పనిచేసేందుకు గాను ఆయన ఢిల్లీలో తన బ్యాంక్‌ ఆఫీసర్‌ ఉద్యోగానికి సైతం రాజీనామా చేశారు.

ఆ తరువాత చిత్తూరు జిల్లాలోని పాకాల వద్దగల తన స్వగ్రామం వెంకటరామాపురంకు వెళ్లి సేంద్రీయ వ్యవసాయ, మొదలుపెట్టారు.

గత రెండు దశాబ్దాలుగా ఒకపక్క రైతుగా సేంద్రీయ వ్యవసాయం చేస్తూనే మరోపక్క అంటరానితనంపై, భూ సమస్యలపై, నిర్వాసితుల పునరావాసంపై, రైతు సమస్యలపై ఎంతో కృషి చేశారు.
ఆయన ఎన్‌ఎపిఎం, హెచ్‌ఆర్‌ఎఫ్‌, రాష్ట్రీయ రైతు సేవా సమితి వంటి సంస్థల్లో పనిచేస్తున్నారు.

సేంద్రీయ వ్యవసాయదారుడిగా మారిన నరేంద్రనాథ్‌ చేసిన ప్రయోగాలు,
సాధించిన ఫలితాలు, వ్యవసాయంలోని మంచిచెడు అనుభవాల సమాహారమే ఈ పుస్తకం.

తన జీవితంలోని ఆసక్తికరైన విషయాలను ప్రస్తావిస్తూనే
సేంద్రీయ వ్యవసాయ ప్రాధాన్యతను,
వ్యవసాయ రంగపు సాధక బాధకాలను,
పల్లె జీవితంలోని ఒడిదుడుకులను ఆయన ఈ పుస్తకంలో కళ్లకు కట్టినట్టు వివరించారు.

రైతులకూ,
వ్యవసాయరంగం పట్ల ఆసక్తి వున్నవారికే కాక -
క్షీణిస్తున్న పర్యావరణం గురించి,
తరుగుతున్న సహజ వనరుల గురించి ఆందోళన చెందుతున్న వారికీ,
తాము తింటున్న ఆహారం మంచిదో చెడ్డదో తెలుసుకోవాలనుకునే వారికి
ఈ పుస్తకం ఎంతగానో తోడ్పడుతుంది.



ఇట్లు
ఒక రైతు

-గొర్రెపాటి నరేంద్రనాథ్‌

మొదటి ముద్రణ: ఫిబ్రవరి 2009

138 పేజీలు, వెల: రూ.60

ప్రతులకు, వివరాలకు:

హైదరాబాద్‌ బుక్‌ ట్రస్ట్‌,
ప్లాట్‌ నెం.85, బాలాజీ నగర్‌, గుడి మల్లాపూర్‌,
హైదరాబాద్‌ - 500028
ఫోన్‌ నెం. 040-2352 1849

...................................

వ్యవసాయంలో సంక్షోభం పత్తి విషాధగాథ ...- ఉజ్ర, రామాంజనేయులు, లావణ్య, రామారావు, సురేష్‌, రామకృష్ణ

ప్రస్తుత పరిణామాలు సామాన్య ప్రజల జీవితాలను కష్టతరం చేస్తున్న తీరు ఆందోళన కలిగిస్తోంది.

ఆధునిక విజ్ఞానం నేల, నీరు, గాలిని విషపూరితం చేస్తూ పేద ప్రజలను పణంగా పెట్టి పెద్ద పెద్ద కంపెనీలకు లాభాలు సమకూరుస్తోంది.
ప్రజలు నిస్సహాయులుగా, దిక్కు తోచక ఉండిపోతున్నారు.

తెలంగాణాలో పత్తిరైతుల ఆత్మహత్యలతో ఈ సమస్యల తీవ్రత ముందుకొచ్చింది.

ఈ ఆత్మహత్యలు జరిగిన కొన్ని గ్రామాలను రామూ, లావణ్య, రామారావు, ఉజ్రమ్మలు సందర్శించి సమస్యలకు గురైన కుటుంబ సభ్యులతో, ఇతరులతో మాట్లాడారు.
పత్తిసాగు గురించి, ప్రత్యేకించి పురుగులయాజమాన్యం గురించి సమాచారం కోసం చూస్తున్నామని గ్రామస్తులు చెప్పారు.
ఈ సమాచారం సేకరించి రైతులతో చర్చించాలని బృందం నిర్ణయించింది.
ఇందులో అందరూ పాలు పంచుకున్నారు.
అధిక భాగాలు రామూ, లావణ్య, రామకృష్ణ రాయగా సురేష్‌ ఎడిట్‌ చేసి ఖాళీలు పూరించారు.
ఈ సమాచారం సేకరించే సమయంలో తొలుత కష్టమనిపించినప్పటికీ రైతుల జీవితాలను క్రమేపీ మెరుగు పరిచే ఇతర విధానాలను ఎలా ఆచరణలోకి తీసుకురావాలో చర్చించారు.

తెలంగాణా రైతులతో తమ సంబంధాలను కొనసాగించి వారితో కలిసి నవిష్యత్తు ప్రణాళికలు రూపొందించాలన్న ప్రయత్నంలో భాగమే ఈ పుస్తకం.

ఇందులోని శీర్షికలు:
1. తెలంగాణాలో ఆత్మహత్యలు - మా పరిశీలన
2. పురుగు మందులు
3. సమగ్ర సస్య రక్షణ: అవగాహన, పరిమితులు
4. విత్తనం - రైతుహక్కు
5. విత్తనాల మార్కెట్‌పై పట్టు భిగిస్తున్న కంపెనీలు
6. పట్టుకోల్పోతున్న ప్రభుత్వ రంగ వ్యవసాయ పరిశోధన
7. వ్యవసాయ ప్రగతి - సమీక్ష
8. భారతదేశంలో పత్తిసాగు, వినియోగం, పరిశోధనలు
9. పత్తి విషాధ గాథ
10. దశాబ్దం క్రితం ప్రకాశం గుంటూరు జిల్లాల అనుభవం
11. పత్తిపై ఆందోళన - ప్రజల పర్యావరణ

హైదరాబాదులో ఉంటున్న కొందరి ఉమ్మడి చర్చల ఫలితమిది.

... రామారావు సివిల్‌ ఇంజనీరు.
... రామాంజనేయులు, లావణ్యలు వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తలు.
... సురేష్‌ వ్యవసాయ పట్టభద్రుడు.
... ఉజ్ర దస్తకార్‌ సంస్థలో ఉన్నారు.
... రామకృష్ణ పురుగు మందుల కంపెనీ ఉద్యోగం వదిలిపెట్టి సి.డబ్ల్యు.ఎస్‌.లో పురుగుమందులు లేని పురుగుల యాజమాన్య పద్ధతిపై కృషి చేస్తున్నారు.


వ్యవసాయంలో సంక్షోభం-పత్తి విషాధ గాథ
-రామారావు, రామాంజనేయులు, లావణ్య, రామకృష్ణ, సురేష్‌, ఉజ్ర.
ప్రథమ ముద్రణ: 1999
86 పేజీలు, వెల: రూ.20
....................

యాభై ఏళ్ల ఆంధ్రప్రదేశ్‌ వ్యవసాయ సంక్షోభం ... డి. నరసింహారెడ్డి ... తెలుగు అనువాదం: మామిడి భరత్‌ భూషణ్‌ ...

మన వ్యవసాయం సంక్లిష్టమైన సమస్యల రంగంగా మారిపోయింది.
ఎరువుల నుంచి రుణాల వరకూ ప్రతి అంశమూ రాజకీయ వివాదాల రంగు పులుముకుంటూ వాస్తవాలు ఎవరికీ పట్టనివైపోతున్నాయి.

అసలీ సమస్యల సుడిగుండాలకు మూలాలు ఎక్కడున్నాయో, గత యాభై ఏళ్ళుగా రాష్ట్ర వ్యవసాయ రంగం పయనం ఏ దిశగా సాగుతోందో లోతుగా విశ్లేషించే రచన ఇది.

భూ పరిమితులు, సంస్థాగత రుణాలు తగ్గిపోతుండటం, విస్తార సేవల వైఫల్యం సరళీకరణల వంటి కీలక సమస్యలన్నింటినీ ప్రొఫెసర్‌ డి. నరసింహారెడ్డి దీనిలో సవివరంగా చర్చిస్తూ ఉజ్వలమైన భవిష్యత్తు కోసం ఏం చెయ్యాలో ప్రణాళికాబద్ధమైన సూచనలు కూడా చేశారు.

హైదరాబాద్‌ విశ్వవిద్యాలయంలో అర్థశాస్త్ర విభాగం ప్రొఫెసర్‌గా, స్కూల్‌ ఆఫ్‌ సోషల్‌ సైన్సెస్‌ విభాగం డీన్‌గా వ్యవహరించి పదవీ విరమణ పొందిన ప్రొ. డి.ఎన్‌.ఆర్‌. ప్రస్తుతం న్యూఢిల్లీలోని 'ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ హ్యూమన్‌ డెవలప్‌మెంట్‌' కు విజిటింగ్‌ ప్రొఫెసర్‌గా సేవలందిస్తున్నారు. రాజకీయ ఆర్థిక విధానాలు, అభివృద్ధి రాజకీయాలు, జెండర్‌ అధ్యయనాలు, కార్మిక సంఘాలు, మార్కెట్లు, వ్యవసాయం వంటి రంగాల్లో విస్తృతంగా అధ్యయనం చేసిన వివిష్ట పరిశోధకులు. నయా ఉదారవాద విధానాలు బలహీన వర్గాలపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపిస్తున్నాయో లోతుగా పరిశోధించారు.

వ్యవసాయ రంగంపై ప్రొ. డి.ఎన్‌.ఆర్‌. రాసిన ''ఆర్థిక సంస్కరణలు: వ్యవసాయ సంక్షోభం - గ్రామీణ దుస్తితి'' పుస్తకాన్ని హైదరాబాద్‌ బుక్‌ ట్రస్ట్‌ ఇదివరలో ప్రచురించింది.

ఈ పుస్తకాన్ని తెలుగులోకి అనువదించిన మామిడి భరత్‌ భూషణ్‌ ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో సమాజ శాస్త్రం చదివారు. గత రెండు దశాబ్దాలుగా గ్రామీణాభివృద్ధి, పర్యావరణ కార్యక్రమాల్లో చురుకుగా పనిచేస్తున్నారు. పోలవరం ముంపు సమస్య, అటవీ వనరులపై ప్రజల హక్కులు, గిరిజన సంస్కృతి, 'అభివృద్ధి ప్రేరిత' నిర్వాసిత సమస్యలు, బాలల హక్కులు, పర్యావరణ సంబంధిత విషయాలపై పరిశోధన వ్యాసాలు రాశారు. ప్రత్యామ్నాయ ఉపాధి అంశాలపై ఒరిస్సా, ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వ కార్యక్రమాల్లో సలహాదారుగా పనిచేశారు. తెలంగాణా ఉత్సవ కమిటీకి అధ్యక్షులు.

యాభై ఏళ్ల ఆంధ్రప్రదేశ& వ్యవసాయ సంక్షోభం
- డి. నరసింహారెడ్డి

ఆంగ్ల మూలం: Half a Century of Travails of Agriculture in Andhra Pradesh, Fifty Years of Andhra Pradesh, 1956-2006, CDRC, Hyderabad, 2006

తెలుగు అనువాదం: మామిడి భరత్‌ భూషణ్‌

ప్రతులకు, వివరాలకు:
హైదరాబాద్ బుక్ ట్రస్ట్,
ప్లాట్ నెం.85, బాలాజీ నగర్, గుడి మల్కాపూర్,
హైదరాబాద్ - 500 067
ఫోన్ : 040-2352 1849

ముద్రణ: అనుపమ ప్రింటర్స్, గ్రీన్ వ్యూ, 126 శాంతి నగర్, హైదరాబాద్ - 28, ఫోన్: 040- 2339 1364 / 2330 4194


39 పేజీలు, వెల: రూ.20
..................

పురుగు మందుల విషవలయం - రాబర్ట్‌ వాన్‌డెన్‌ బోష్‌

గత మూడు నాలుగు దశాబ్దాలుగా ప్రపంచ వ్యాప్తంగా కృత్రిమ కీటక నాశినుల వెల్లువ ఎక్కువయింది. వరి, పత్తి, కంది, కూరగాయలు, పండ్లు తదితర పంటలపైనే కాదు చిన్న చిన్న పెరటితోటల్లో, ఇళ్లల్లో, గోల్ఫ్‌ మైదానాల్లో ఎక్కడపడితే అక్కడ రకరకాల పురుగుమందులను విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తున్నారు.

ఆధునిక కీటక నాశినులన్నీ ప్రధానంగా విషాలు. అవి అటు చెడువాటినే కాదు ఇటు మంచివాటినీ సమానంగా నాశనం చేస్తాయి. వాటిని తెలివిగా వాడకపోతే ప్రకృతిలోని సాధారణ సమతౌల్యత దెబ్బతిని తిరిగి కీటకాల దాడి మరింతగా పెరుగుతుంది. మానవాళికి హాని చేసే కీటకాల శరీర పటుత్వం కన్నా మేలు చేసే కీటకాల శరీర పటుత్వం తక్కువ. అందువల్ల కీటక నాశినుల వల్ల మనకు మేలు చేసే కీటకాలే ఎక్కువగా బలిఅవుతాయి.

ఇళ్లల్లో కీటక నాశినులు వాడటం వల్ల ప్రమాదస్థాయి మరింత తీవ్రంగా వుంటుంది. మనదేశంతో సహా కొన్ని వర్ధమాన దేశాల్లో తల్లి పాలల్లో కూడా డిడిటి అవశేషాలు కనిపించాయి. మలేరియా నిర్మూలన పేరుతో విచ్చలవిడిగా డిడిటిని వాడిన ఫలితంగా అది సంభవించిన పరిణామమిది.

కీటక నాశినుల వాడకం ఆ వ్యాపారం సాగించేవారికి తప్ప ఇతరులందరికీ హాని కలిగిస్తుంది. ఈనాటి కీటకనాశినులు పురుగులను అరికట్టకపోగా, ఆ పురుగుల రోగనిరోధక శక్తిని పెంపొందిస్తూ మరింత అధికమోతాదులో పురుగు మందులను వాడాల్సిన దుస్థితికి దారితీస్తున్నాయి. రైతుల అప్పులనూ, రైతుకూలీలకు తీవ్ర అనారోగ్యాన్ని మిగులుస్తున్నాయి. వాడకందార్లను ఎలాంటి నష్టపరిహారాన్ని పొందేందుకు అవకాశంలేని అనూహ్య ప్రమాదాలకు గురిచేస్తున్నాయి.

ఇవాళ శీతలపానీయాలతో సహా అనేక ఆహార పదార్థాలలో పురుగుమందుల అవశేషాలు పెద్దఎత్తున కన్పించడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది.

పురుగు మందులు తలపెట్టే విధ్వంసం, అది జీవావరణ సమతుల్యానికి కలిగించే హాని, శాస్త్రవేత్తలం ... విషయజ్ఞులంఅని చెప్పుకునే వారి మానసిక నిష్క్రియాపరత్వం, ఆత్మవంచన తత్పలితంగా పర్యావరణానికి, ప్రజారోగ్యానికి కలుగుతున్న హాని నేపథ్యంలో ఆవేశంతో, ఆవేదనతో, బాధతో వెలువరించిన పరిశోధనాత్మక రచన యిది.

పురుగు మందుల విషవలయం
- రాబర్ట్‌ వాన్‌ డెన్‌ బోష్‌
ఆంగ్ల మూలం : The Pesticide Conspiracy - Robert Van den Bosch, Doubleday & Co, USA
తెలుగు అనువాదం : రామమూర్తి
పుస్తక సంపాదకుడు: కె. సురేష్‌
78 పేజీలు, వెల: రూ.18

తిండి గింజలకు తిలోదకాలు ... అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో ఆహార అభద్రత విశ్లేషణ - డా.అమితావ ముఖర్జీ, వందనా శివ, ఉత్సా పట్నాయక,్‌ దేవీందర్‌ శర్మ

ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థతో ఒప్పందంపై సంతకం చేసిన తర్వాత వ్యవసాయానికి సంబంధించిన వ్యాపారాల్లోకి కార్పొరేషన్లు ప్రవేశించడం సులభతరమైంది. ఫలితంగా సన్నకారు రైతులు వేగంగా నిర్వాసితులైపోతున్నారు. అభివృద్ధి కోసం మౌలిక సదుపాయాలను కల్పించే బాధ్యతను రాజ్యం గాలికి వదిలేసింది. వాటికోసం ఇప్పుడు ప్రైవేటు రంగంపైన ఆధారపడాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. ప్రైవేటు రంగానికి గ్రామీణ ప్రాంతాల ప్రగతిపట్ల ఏమాత్రం ఆసక్తిలేదు.

నిత్యాహారంలో భాగమైన పప్పు ధాన్యాలను, ముతక ధాన్యాలను ఉత్పత్తి చేసే సాగు భూమి తగ్గిపోయి, నీరు ఎక్కువ అవసరమైన నూనె గింజలను, చెరుకు, బంగాళాదుంపలు, ప్లాంటేషన్‌ వంటి పంటలను పండించే భూమి విస్తీర్ణం రోజురోజుకూ పెరిగిపోతోంది. వ్యవసాయ, వ్యవసాయేతర శ్రామికుల వాస్తవికాదాయం పడిపోతోంది. ప్రభుత్వ పథకాల ద్వారా లభించే ఉపాధి అవకాశాలు స్తంభించిపోతున్నాయి. ఉద్యోగులు తొలగింపునకు గురవుతున్నారు. ఇవన్నీ దేశంలో అభద్రతా స్థితిని పెంపొందిస్తున్నాయి.

ఈ నేపథ్యంలో ఆహారభద్రతపై తగినంత సమాచారం అందించి దానిపై శాస్త్రీయ చర్చకు వీలుకల్పించే కృషిలో భాగంగా ఈ పుస్తకం వెలువడింది.

స్వతంత్రభారతంలో వ్యవసాయం - ఆకుపచ్చ విప్లవమూ అటు తర్వాతా ... అనే వ్యాసంలో ఆహార భద్రతపై హరిత విప్లవ ప్రభావాన్ని వందనా శివ సవివరంగా చర్చించారు.

ఎగుమతి లక్ష్యంగా గల వ్యవసాయం - ఆహార భద్రత, భారత తదితర వర్థమాన దేశాల పరిస్థితి ... అనే వ్యాసంలో ఉత్సా పట్నాయక్‌ సరళీకరణ, స్థిరీకరణ, వ్యవస్థాగత సర్దుబాట్లు తదితర ప్రైవేటీకరణ చర్యలు సృష్టిస్తున్న బీభత్సాన్ని కళ్లకు కట్టినట్టు ఆవిష్కరించారు.

భయం గొల్పే భవిష్యత్తు ... అనే వ్యాసంలో దేవీందర్‌ శర్మ ఇటీవలి అంతర్జాతీయ దృశ్యాల నేపథ్యంలో మన దేశం అనుసరిస్తోన్న తప్పుడు వ్యవసాయ విధానాల గురించి, వ్యవసాయ దిగుమతులపై ఆంక్షలను తొలగించాలంటూ మనదేశంపై పెరుగుతున్న వత్తిళ్లగురించి, వాటి భవిష్యత్తు పరిణామాల గురించి చర్చించారు.

ప్రవేశిక లో డా. అమితావ ముఖర్జీ మొత్తం పరిస్థితిని సమీక్షించారు. వర్థమాన దేశాల్లో నెలకొంటున్న ఆహార అభద్రత గురించి సమగ్ర అవగాహనను కలిగిస్తాయి. ఆలోచింపజేస్తాయి ఇందులోని వ్యాసాలు.


తిండి గింజలకు తిలోదకాలు
అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో ఆహార అభద్రతకు దోహదం చేస్తున్న అంశాల విశ్లేషణ

- డా.అమితావ ముఖర్జీ, వందనా శివ, ఉత్సా పట్నాయక,్‌ దేవీందర్‌ శర్మ
తెలుగు అనువాదం : కలేకూరి ప్రసాద్‌
84 పేజీలు, వెల: రూ.20

వ్యవసాయం : ఎటు మన పయనం ? - వి. హనుమంతరావు

వ్యవసాయం : ఎటు మన పయనం ? - వి. హనుమంతరావు
ప్రపంచీకరణ, సరళీకృత ఆర్థిక విధానాలు, వ్యవస్థాగత మార్పులు, ప్రైవేటీకరణ, ప్రపంచ బ్యాంకు మొదలైన వాటి ప్రభావాలు ఇప్పుడు చాలా స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల మీద ఆధిపత్యం కోసం అమెరికా తదితర సామ్రాజ్యవాద దేశాలు క్రమేణా రణ నీతికి బదులు రుణ నీతిని అనుసరిస్తూ బడుగు దేశాల మూలుగులను పీల్చేస్తున్నాయి.

మన దేశంలో నూటికి 70 మంది వ్యవసాయమే ఆధారంగా జీవిస్తున్నారు. జాతీయాదాయంలో మూడోవంతు వ్యవసాయం నుంచే వస్తోంది. వ్యవసాయదారులు పండిస్తేనే మనందరికీ తిండి లభిస్తుంది. వ్యవసాయం దెబ్బతింటే దేశంలో మూడోవంతు పరిశ్రమలు పడుకొంటాయి. మన ఆర్థిక వ్యవస్థలో అంత ముఖ్యమైన వ్యవసాయం గురించి అసలు నూతన ఆర్థిక విధానంలో సరైన ప్రస్తావనేలేదు. వ్యవసాయం గురించిన విధాన పత్రం తయారు కాకుండానే నూతన ఆర్థక విధాన పత్రం తయారు చేశారు మన పాలకులు. పునాది గురించి పట్టించుకోకుండానే స్వతంత్ర భారత సౌధాన్ని నిర్మిస్తున్నారు. దేశ స్వాతంత్య్రాన్ని ప్రపంచ విపణివీధిలో తాకట్టుపెట్టేందుకు సంసిద్ధులవుతున్నారు. వీటన్నింటి ఫలితంగా నేడు భారత వ్యవసాయరంగం తీవ్ర సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటోంది.

భారీ పెట్టుబడులు పెట్టి, లాభాలు సంపాదించాలనే యావ వున్న వారికే వ్యవసాయంలో స్ధానం వుంటుందని ప్రభుత్వ విధానాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ప్రపంచ బ్యాంకు తదితర సంస్థలు ప్రోత్సహించిన అధిక వరి వంగడాలు మన గ్రామ సీమల్లో ఆర్థిక వ్యత్యాసాలను పెంచుతున్నాయి. ఎక్కువ ఎరువులు, ఎక్కువ నీరు, అదే మోతాదులో పురుగుమందులు వాడితే తప్ప ఆ అధిక దిగుబడి వరివంగడాలు పండవు. అందుకే ఎన్ని ఎరువుల కర్మాగారాలు నిర్మించుకున్నా ఇవాళ తీవ్రమైన ఎరువుల కొరత ఏర్పడి రైతులు అ ల్లాడున్నారు. బడా భూస్వాములతో, పెట్టుబడిదారులతో సామాన్య రైతులు పోటీపడలేక నానా అగచాట్లు పడుతున్నారు. వ్యవసాయానికి తిలోదకాలిచ్చి, ఉన్న భూములను భూస్వాములకు సమర్పించుకుని ఎందరో సన్నకారు రైతులు కూలీలుగా పట్టణాలకు వలస పోతున్నారు.

వ్యవసాయ రంగంలో చోటుచేసుకుంటున్న ఈ మార్పులను, సంక్షోభాన్ని చక్కగా చిత్రించిన పుస్తకమిది. కేంద్ర రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విధానాలను, వివాదాలను, ప్రపంచ బ్యాంకు ఆదేశాల మేరకు ప్రభుత్వం ఏర్పాటుచేసిన నీటి వినియోగదారుల సంఘాల లోపాలను, భూసంస్కరణలకు పట్టిన దుర్గతిని రచయిత ఇందులో చక్కగా చిత్రించారు. మన వ్యవసాయ విధానం, దాని స్థితిగతులు, రుణాలు, ధరలపెరుగుదల కథా కమామిషులను అద్భుతంగా విశ్లేషించారు. సమగ్ర సమాచారాన్ని సేకరించి, సులభశైలిలో రాసిన ఇందులోని వ్యాసాలు మిమ్మల్ని తీవ్రంగా ఆలోచింపజేస్తాయి.

రచయిత వి. హనుమంతరావు గత 50 సంవత్సరాలుగా పత్రికా విలేకరిగా, సంపాదకునిగా పనిచేస్తున్నారు..డేటా న్యూస్‌ ఫీచర్స్‌ సస్థ సంపాదకునిగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌ వార్షిక దర్శిని, పురపాలక దర్శిని, డేటా ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌ పక్షపత్రికలను నిర్వహిస్తున్నారు. తాజాగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ఎట్‌ 50 అనే పరిశోధనాత్మక గ్రంధాన్ని వెలువరించారు.

వ్యవసాయం: ఎటు మన పయనం ?
- వి. హనుమంతరావు
94 పేజీలు, వెల : రూ.25

నేల నాగలి మూడెద్దులు - బొజ్జా తారకం

నేల నాగలి మూడెద్దులు

బొజ్జా తారకం

సకల జీవరాశులకూ, సమస్త మానవకోటికీ అడగకుండా అన్నంపెట్టే ఈ నేల నాదని కొందరు స్వార్థపరులు గిరిగీసుకొని, ముళ్ల కంచెలు వేసి, రాళ్లు పాతి మిగిలిన వాళ్లెవరూ ఈ నేల అందించే నీరు, నిప్పూ, అన్నం ముట్టుకోకుండా కట్టడి చేస్తున్నారు. ఇది అన్యాయం అని అందరికీ కనబడుతున్నది. భూమి మీద దొరికే సంపద అంతా అందరూ సమానంగా పంచుకోవాలని, ఏది కూడా ఏ కొందరి చేతుల్లోనో ఇరుక్కుపోయి ఉండకూడదని, నేల అందిస్తున్న ఫలాలను అన్నీ అందరూ సమానంగా పంచుకోవాలని, ఏది కూడా ఏ కొందరి చేతుల్లోనో ఇరుక్కు పోయి ఉండకూడదని, నేల అందిస్తున్న ఫలాలను అన్నీ అందరూ సమానంగా పంచుకోవాలనే పద్ధతి తీసుకురావాలనే ప్రయత్నాలు జరుగుతూనే వున్నార. ఆ ప్రయత్నాల నేపథ్యమే ఈ పుస్తకం.

....

బొజ్జా తారకం వృత్తిరీత్యా సీనియర్‌ న్యాయవాది. కారంచేడులో అగ్రవర్ణాలవారు దళితులపై సాగించిన అమానుష మారణకాండకు నిరసనగా 1984లోనే ఆయన హైకోర్టులో గవర్నమెంట్‌ ప్లీడర్‌ ఉద్యోగానికి రాజినామా చేశారు. ఆ తరువాత ఆంధ్రప్రదేశ్‌ దళిత మహాసభ సహవ్యవస్థాపకుడిగా దళితుల నిరసనోద్యమానికి దశాబ్దకాలం పాటు వెన్నుదన్నుగా నిలిచారు. అగ్రకుల దౌష్ట్యానికీ, వర్గ దోపిడీకీ గురయ్యే ప్రజల పక్షాన రాజీలేని పోరాటం సాగించే బొజ్జా తరకం ఇప్పటికీ దళితులను సంఘటిత పరిచే కార్యక్రమాలకే తన పూర్తికాలాన్ని వెచ్చిస్తున్నారు. భారత రిపబ్లికన్‌ పార్టీకి రాష్ట్ర అధ్యక్షులుగా కూడా పనిచేస్తున్నారు. మానవ హక్కుల, పౌర హక్కుల ఉద్యమాల్లో ఎంతో క్రియాశీలంగా పాల్గొంటున్నారు. రాజకీయ నాయకుడిగానే కాకుండా రచయితగా కూడా ఆయనకు మంచి పేరుంది. బొజ్జాతారకం రచనల్లో ...పోలీసులు అరెస్టు చేస్తే ... (1981), కులం వర్గం (1996), నది పుట్టిన కొంతుక (1983) ప్రముఖమైనవి.

నేల నాగలి మూడెద్దులు

రచన : బొజ్జా తారకం

74 పేజీలు, వెల రూ. 25